Zvicra e familjeve

Më kujtohet një episod gjatë të cilit, në një shkëmbim reciprok komplimentesh, pronari/kuzhinieri i një restoranti i cili është një i njohur i mamasë, si përgjigje ndaj fjalëve të mira, e komplimentoi atë për pamjen a saj të re për moshën dhe për tonën, vajzat e saj, për të cilat konstatoi Read more

Asgjë nuk jeton nga këto anë

Qendra tregtare afër punës time është njëkohësisht një lloj çlirimi dhe burgu si i vetmi vend ku mund të pish kafe dhe të ushqehesh në këto ditë të zvarritura vere. Tashmë jam mësuar me dyqanet më pak se mediokre, dekorin e tmerrshëm plot tym (një shenjë pozitive në fakt që i jep një shije shqipëtare një gjëje totalisht të huazuar) dhe i kundërpeshoj me fytyrat familjare dhe mjaftueshëm të pëlqyeshme të stafit dhe…familiariteti, në fakt, ë shtë e vetmja gjë pozitive. Një ditë , unë dhe një kolege u lumturuam më tepër seç duhej në mometin që papritmas pamë versionin e ri të rinovuar të një kafeneje paraprakisht të zymtë . As nuk më kujtohet version i vjetër, në fakt .

Tani, i njëjti vend ishte i bardhë, dielli ndriçonte nëpërmjet një dritareje në tavan (skylight) që mund të ishte dhe e re dhe e vjetër, kush e di, dhe pjesa më e mirë ishte shfaqja e papritur e disa pemësh ulliri të vendosura mes tavolinave si zbukurime madhështore.

Të dyja ishim të lumtura në mënyrë dhe sasi të paarsyeshme dhe lavdëronim vazhdimisht çfarë me siguri përbën një model dizajni interieri tashmë të dalë jashtë mode nga një këndvështrim arkitektonik. Por, më në fund, diçka jetonte brenda atij vendi të zymtë plot me rroba të refuzuara edhe nga vendet tona fqinje dhe njerëz të pashpresë të cilët kërkojnë dhe gjejnë?! kënaqësi atje, më të pajetë se dhe vetë manekinët nëpër vitrina. Derisa një kolege që i zbërthen të gjitha na tha atë që ne kishim supozuar, edhe parë në fakt, por që qëllimisht, me vullnet,

e kishim injoruar: pemët ishin fallco. “Fallco komplet,” siç na tha një kamarier ose me sens humori gjenial ose naivitet idioti. Kjo ishte e qartë nga forma dhe ngjyra artificiale e ullinjve por ne i kishim picërruar sytë dhe pastaj mbyllur fort. Nuk donim t’a dinim. Ky episod më solli ndër mend një imazh të treguar në lajmet makabre shqiptare të një inovacioni japonez: disa nëpunës japonezë në një zyrë me një plazh të çuditshëm fallco brenda, bregët e detit të të cilit përplaseshin butë në një tapet bezhë më të mërzitshëm se mërzia vetë .

Kjo sajesë ishte krijuar për të përcjellë një ndjenjë relaksi por mendimi im i parë ishte “Mund të mbytesh këtu?!” Megjithatë, pavarësisht zhgënjimit të shtirur në çastin e zbulimit të natyrës të pabesë të pemës madhështore dhe simbolike të ullirit, kisha përjetuar pak momente kënaqësie të pastër e të pafiltruar, e ngrohur nga dielli duke menduar që isha në një vend tjetër, më të mirë .

Stambolli dhe pjekuria

Qyteti i huaj që më ka pëlqyer pa masë që në pamje të parë është Stambolli. Nuk parashikoja që do më pëlqente aq shumë. Edhe mënyra e të pëlqyerit më habiti dhe, ndoshta, kjo habi përbën arsyen kryesore për këtë dashuri me shikim të parë – e vetmja e këtij lloji. Çfarë prisja ishte një tip bukurie të rrënuar, një vend zymtësisht romantik, sepse në atë kohë sapo kisha mbaruar romanin autobiografik të Orhan Pamukut Stambolli: Kujtimet dhe Qyteti (2003).

Një tjetër arsye e pjesshme për këtë dashuri dhe besnikëri (në memorie, jo fizike) të papritur është bukuria e pandrojtur e qytetit, pushtuese, e pranishme deri në kufij të teprisë. Shkurtimisht, një bukuri që nuk ka frikë të shfaqet dhe të shprehë fuqinë e saj në mbytjen e gjithçkaje tjetër që mund të jetë objektivisht më e rëndësishme por jo aq e fortë sa të mposhtë influencën e saj iracionale.

Çfarë më kujtohet kryesisht është gjelbërimi i këtij qyteti dhe veçanërisht lulet. Stambolli zgjoi një nostalgji të fjetur deri në atë kohë, mallin për parqe e kopshte botanike të cilët vetvetiu, në mënyrë të natyrshme, përmbajnë të njëjtën lloj bukurie trullosëse dhe aspak modeste: e gjelbërta e qetë e ndërprerë nga ngjyra të ndezura, të gjalla.

Sigurisht që të qenit banuese e një qyteti të ndotur nga betoni, pluhuri dhe fytyra kryesisht të palumtura, vetëm zmadhon këtë kombinim nostalgjie dhe dëshire për diçka që lufton dhe mund gjithçka tjetër thjesht duke ekzistuar. Megjithëse mund të duket sikur mendimi për kopshte e rrethuar nga mijëra probleme më kryesore në Tiranë ngjason me vajtjen në kinema gjatë një periudhe me luftë, për shembull (aktivitet që në fakt është shtuar në ato periudha), vazhdoj të ëndërroj për një kopsht më tepër se interierin e një shtëpie, për shembull, ose një sistem më efikas transporti, si duhet të mendojë një qytetar i mirë dhe i përgjegjshëm.

Këto ditë, e sfilitur nga dhuna shqisore në Tiranë e kap veten duke i kuptuar të moshuarit e çuditshëm në Amerikë (më parë të paragjykuar dhe gjykuar si njerëz pa jetë interesante ) të pajisur me gërshërë të mëdha kopshtarie dhe durim. A është kjo dashuri e re për kopshtarinë dhe lulet një shenjë plakjeje apo pjekjeje?

Le të themi që përgjigjen ende nuk e di por mendoj që Stambolli, qyteti që prisja të doja në një mënyrë dramatike dhe melankonike siç më kishte përgatitur Pamuku, më habiti tërësisht dhe jashtëzakonisht me ngjyrat e tij të hareshme dhe ringjalli një dashuri të fshehur për disa dekada brenda meje.

Manjola

Rruga e një manjole e cila ishte nisur drejt meje si dhuratë u ndërpre nga dikush tjetër që e mori padrejtësisht.

Kur e pashë, në duart e gabuara, përveç pamjes, më pëlqeu jashtëzakonisht edhe era, e cila përveçse më rikujtoi (à la Proust) një nga vendet më ka mahnitëse për mua në fëmijëri – kopshtin botanik në Tiranë – më dehu në mënyrë të natyrshme. Pashë një tjetër dhe e kërkova paturpësisht megjithëse kësaj here nuk ishte nisur drejt meje.

Fillimisht e vura shumë afër vetes që ta shihja dhe ta nuhasja pa rreshtur. Por, pak nga pak, vura re që era ishte shumë e fortë dhe e largova në një tavolinë tjetër, sipas dikujt që më njeh mirë, “për ta ndarë me të tjerët jo nga dëshira por nga nevoja.” Tashmë e kuptoj se disa gjëra është mirë t’i mbash paksa larg në kohë dhe ndoshta distancë …kopshtin botanik nuk e kam rivizituar që nga hera e fundit – 7-8 vjeç me gjyshin – dhe për ca kohë s’besoj të kem një dëshirë po aq të flaktë për  një manjolë.