by Kleitia Vaso

Kur e shoh hënën ngultazi, ndiej se edhe ajo më sheh mua. E magjepsur nga rrumbullakësia dhe drita e saj, i jap, për disa momente, vëmendjen time të plotë. Kjo ndodh pavarësisht vullnetit tim sepse, në fund të fundit, tërheqja e fuqisë së saj magnetike është shkencërisht më e madhe se e imja. Nuk mund të fitoj kurrë pavarësisht vështrimit tim plot adhurim e dëshirë, syve të zmadhuar nga bardhësia e saj apo dritës që lëshoj në ato momente, dritë që, në fakt, mund të jetë thjesht reflektimi i saj.

Megjithatë, pavarësisht forcës së saj më të madhe, këto momente përkushtimi të plotë mund tja ofroj vetëm për pak çaste. Një hap më pas dhe e gjej veten duke menduar për veprimet e mendimet e mia, marrëdhënien tonë sa distante po aq dhe të afërt e të menjëhershme. Atëherë, porsi Adami dhe Eva, papritmas të ndërgjegjshëm për lakuriqsinë e tyre dhe rrjedhimisht jo më të pafajshëm, e humb lidhjen me të. Kam dalë jështë momentit. Sapo vëmendja zhvendoset tek vetja ime, hëna nuk më përket më mua. Kështu, kthehem përsëri në një nga adhuruesit e saj të shumtë, të cilët të paaftë për të mbajtur lidhjen e plotë me të, lidhje e cila mund të ekzistojë vetëm në heshtje, komentojnë mbi bukurinë, dritën, magjinë e saj e superlative të njohura e të thëna me miliona herë. Sa më shumë fjalë, aq më e madhe distance midis saj dhe nesh. Fjalët si shkallë që largojnë rrethin e madh me dritë, i cili duke u ngjitur lart e më lart,  kthehet në një pikë pothuajse të padukshme. Në fund të fundit, hëna nuk mund të jetë monogame. Bota nuk ja lejon, kuptohet. As ne me fuqinë tonë shumë herë më të vogël. Duhen shumë nga ne për një si ajo, siç është, në fakt. E vizualizoj marrëdhënien e saj me ne si një piramidë, një pikë e madhe dhe e shndritshme në majë e lidhur me ne poshtë, pika më të vogla e me dritë shumë herë më të zbehtë, pothuajse të padukshme.

Por, pavarësisht vëmendjes së saj të fragmentuar – s’ka faj – dhe fokusit tim të paqëndrueshëm, për pak, ajo është e imja dhe unë e saj. Shpesh, ndjej se e njëjta dinamkë afërsie e distance, fokusi e shpërqëndrimi, ndodh me njerëzit. Jo domosdoshmërisht ata më të afërmit, pasi me ta, për shkak të shtrirjes kohore e distancës më të shkurtër, arsyeja dhe ndjenjat ngatërrohen aq shumë sa unë, si shumë të tjerë, ngec në kurthe të vogla si një insekt budalla në një rrjetë merimange. Kurthe që ndoshta na shpëtojnë nga pyetje e përgjigje më të mëdha por që na pengojnë figurën më të plotë, paksa më larg. Mund të shohim thjesht fijet e rrjetës, pa arritur të perceptojmë botën më të gjerë, dy hapa më tej. Është ndryshe me të panjohur pasi për ta, njeriu ka lirinë të imagjinojë ç’të dojë. Sidomos kur tjetri është tërësisht i pandërgjegjshëm për praninë tënde. Limitet kohore dhe probabiliteti pothuajse inekzistent i një të ardhme të përbashkët iu dhurojnë këtyre shkëmbimeve paralele  – pa pikë takimi – lirinë dhe bukurinë e tyre. Një jetë e jetuar në pak minuta. Gjatë këtyre të fundit, mund të imagjinohet një jetë e tërë, e filluar në atë çast, si një degë që ndahet nga trungu kryesor. “Mund të ishte dhe kështu,” mendoj. Momenti më tronditës por edhe më domethënës ndodh me largimin e personit të panjohur. Shpina e kthyer e dikujt shpesh shkakton trishtim. E ndjek personin me sy, pa e zhvendosur në asnjë moment shikimin, me ndjenjën e peshës gjithnjë e në rritje, në proporcion të zhdrejtë me distancën që zmadhohet, një rëndesë diku në zemër a në mushkëri, kudo që poetikisht por jo domosdoshmërisht saktësisht e përcaktojmë vendodhjen e këtyre ndjesive. Pavarësisht se personi në fjalë mbetet i pandërgjegjeshëm për praninë time, e shoh ngultazi tek zvogëlohet, duke dashur  t’i lë një gjurmë timen të padukshme. Tjetri do të ndjejë diçka të çuditshme e të pazakontë, pa ditur saktësisht çfarë. Preferoj që i panjohuri të mos mund të më shohë dot, ndryshe do të shihja vetëm veten, reflektimin tim.

Në këtë mënyrë e konsideroj veten posesive. Vështrimi im, shpresoj, do të më bëjë, heshturazi, pjesë të njeriut tjetër. Sigurisht, pavarësisht komplikimeve, kjo ndjenjë intensifikohet në rastin e njerëzve të cilët, në kuptimin e parë apo atë figurativ, më kanë prekur. Këta i mbaj në mendjen time, në shkallë të ndryshme, disa më fort e të tjerë më lirshëm, e paaftë për t’iu ridhënë lirinë deri në mometin, të paktën, që unë fitoj timen. “Nëse papritmas më harron / mos më kërko / pasi tashmë do të të kem harruar unë,” shkruan Neruda dhe ka të drejtë pavarësisht shijes të hidhur dhe pranisë të përhershme të kuptimit të kundërt në çdo deklaratë ekstreme. Një urë ka nevojë për të dyja pikat për tu ngritur, një telefonatë, bisedë e zhvilluar në ajër nëpërmjet një fije si litar akrobati, për të dy zërat që flasin në të njëjtën kohë nga pika të ndryshme hapsinore.

Meqë përmendëm hapsirën, e dimë se për të arritur pjesën më të bukur të jugut shqiptar duhet të ngjisim e zbresim Llogoranë e famshme dhe të frikshme. Çdo gjë e bukur e përmban në vetvete çmimin. Në përralla e videogames, për të arritur princeshën, duhet vrarë kuçedra, duhet gjetur përgjigja për ndonjë sfinks. Mendoj se të vetmit njerëz që nuk kanë frikë janë ata të cilët kanë mpirë sistemin nervor për të mbijetuar ose nuk e kanë zgjuar asnjëherë atë për të jetuar më lehtësisht. Sa herë shoh poshtë, përveç pamjes pa dyshim të bukur, mendoj për çfarë mund të ndodhë, aksidentin e mundshëm por gjithmonë të kaluar në heshtje. Nëse nuk e themi, nuk ekziston, besojmë. Në raste që udhëtoj me një shofer të ri, trupi fillon ngurtësohet me çdo rreth që plotësohet për të arritur tek maja e malit, duke anuar gjithnjë e më tepër nga ana e kundërt e humnerës. Pyes veten se pse e bëjmë këtë e shumë gjëra të tjera siç mendoj të njëjtën gjë çdo herë që ndodhem brenda një avioni dhe e shoh teksa ngrihet nga toka, i rëndë, metalik e aspak elegant në atë çast. Në ngjitje (apo zbritje) të malit – në varësi të anës të frikshme e të gjithë e dime cila është – çdo tingull më bezdis. Zëri më i dashur apo kënga më e bukur duket se më prek në mënyrë direkte sistemin nervor duke depërtuar, pa pengesa, lëkurën, muskujt, mishin e çfarëdo tjetër ndodhet midis. Dua që vëmendja ime dhe e shoferit të jetë tërësisht tek rruga, pa asnjë kthim koke apo devijim. Ilaçet nuk funksionojnë dhe përgjithësisht nuk besoj te fuqia e tyre shëruese, thjesht shpërqëndruese. Nuk dua të jem e përgjumur. Dua të jem e zgjuar, çdo ndjesi një me lëkurën, e pranishme me gjithë frikën time sepse ky përkushtim, besoj, është çfarë do të më mbajë gjallë.

by Kleitia Vaso