by Kleitia Vaso

Pavarësisht rezistencës fillestare ndaj shtysës të jashtme për të shkruar një ese sezonale, e mendova të arsyeshme të shkruaj edhe unë diçka të shkurtër dhe festive mbi ndërrimin e viteve. Megjithëse sa më shumë koha kalon dhe fillon të fluturojë, aq më e vështirë bëhet kjo periudhë, këto javë të fundvitit janë periudha ime e preferuar, ose një prej tyre. E preferoj ndaj fillimvitit sepse më pëlqen lëshimi i pjesshëm që i përket fundit dhe jo fillimi teorikisht i vrullshëm por plot presion. Për mua, presioni është elementi ndarës midis shijimit dhe mos-shijimit – prandaj preferoj vjeshtën dhe jo pranverën, dimrin dhe jo verën: presioni për t’u ndjerë mirë është më pak dhe, si rrjedhojë, mirëqenia ndodh më natyrshëm. Në ditë të mira gjatë vjeshtës ose dimrit ndihem thellësisht e lumtur sepse lumturia më habit paksa në këto stinë të konsideruara “melankonike” apo “të trishta;” gjithashtu ndjehem në rregull me veten edhe nëse jam e trishtuar sepse gjendja korrespondon me pamjen dhe ndjesinë e kohës e peisazhit. Në verë, trishtimi, si rezultat i diellit, detit dhe shkëlqimit të përgjithshëm, përziehet me pak ankth që lind nga mospërputhja e pamjes të jashtme dhe zymtësisë së brendshme.

Megjithatë, është e kotë të pretendoj se ndjej diçka të fuqishme në lidhje me “fundin” e një periudhe, e cila, gjithmonë e më shumë më duket si një nga segmentimet ose kufinjtë arbitrarë të vendosur nga vetë ne për të patur limite. Por, duke i përdorur, ne i besojmë kufizimet ose përkufizimet tona dhe sentimentaliteti i lidhur me këtë sezon, frymëzon shumë njerëz të përqëndrohen më pak tek detajet rutinë që gllabërojnë kohën më të madhe gjatë vitit dhe më tepër tek bota shpirtërore më pak e ushqyer, e neglizhuar  për shkak të kërkesave më konkrete e më lehtësisht të plotësueshme.  Për të kompensuar këtë neglizhim,  çfarë ndodh në këtë periudhë simbolike është organizimi i takimeve me njerëz të konsideruar të “rëndësishëm” më tepër nga ana shpirtërore se ajo praktike. Po, vërtet, gjatë kësaj periudhe, njerëzve, në përgjithësi, iu ndizet një dëshirë për t’i shërbyer pjesës së emocioneve, aq të keqtrajtuar gjatë përpjekjeve tona të vazhdueshme për të qenë sa më praktikë gjatë vitit. Praktikë gjatë vitit, sentimentalë gjatë fundvitit!

Kjo shpërndarje është një pjesë e natyrshme e të gjithëve si edhe një mekanizëm vetëmbrojtjeje. Por diçka duhet t’a kemi të qartë:  marrëdhëniet me njerëzit nuk ndreqen aq lehtë dhe një gjest simbolik nuk zëvendëson punën që duhet për të mbajtur një të tillë, qoftë kjo familjare, miqësore, miqësore-dashurore, apo dashurore. Ndodhi disa herë që disa njerëz të cilët nuk i kisha parë dhe pothuajse i kisha harruar, gjatë vitit dhe shkëputjes shprehën dëshirën për t’u takuar, për t’u parë, siç duket për t’i bërë homazh një ndjenje, një afërsie që kishte ekzistuar  dikur ose gjatë një periudhe të caktuar. Dhe, megjithëse këto simbole funksionojnë për të dhuruar një ngrohtësi momentare, ato nuk mbulojnë dot mungesën apo jo të afërsisë të vërtetë gjatë vitit. Për mua, të rëndësishëm janë ata njerëz të cilëve iu kam përkushtuar ndjenja dhe kohë reale gjatë gjithë vitit. Urimi ose mungesa e tij gjatë kësaj periudhe festive nuk më bën të ndjehem as më mirë e as më keq.

Por, “racionimi” i njerëzve gjatë vitit dhe “shfrenimi” i tyre gjatë fundvitit më solli ndërmend një histori, e cila më sikletos kur e kujtoj. Gjatë një vizite në Korfuz, për të plotësuar itinerarin e zakonshëm turistik, pas një dite plazhi, shkuam në një restorant të mirë, me muzikë live që nuk më bëri ndonjë përshtypje të caktuar por luan një rol themelor në këtë episod. Ndërkohë që ndihesha mirë, isha, si shpeshherë, vetëm gjysmë e përfshirë në bisedën e atmosferën rreth meje. Të tjerët dukeshin po aq mirë por darka ishte thjesht kjo – një rit i zakonshëm, thjesht i zhvendosur në një vend tjetër dhe, për këtë arsye, pak më tepër emocionues. Nuk po kërcente njeri megjithëse të gjithë po duartrokisnin. Papritmas, disa njerëz të paralizuar ose të gjymtuar, me karroca e me shkopinj, të cilët duhet të them, me turp, se as i kisha vënë re, filluan të kërcenin me krahë e kokë, me çfarë të mundnin. Pothuajse duke qarë nga muzika të cilës nuk i rezistonin dot, ky grup nuk pushoi kërcimin deri sa ne ikëm. Skena duket e vjedhur nga ndonjë film bajat që do të ofrojë një mesazh prekës për raste festash, por jo, ajo ndodhi vërtet. Dhe, megjithëse nuk doja të prekesha sepse në momente gjithçka dukej aq cliché, duhet gjithashtu të pohoj se një fije më ndante nga qarja me dënesë por, do të kishte qenë një reagim egoist dhe e luftova. Më shumë se për të paralizuarit e të sakatosurit po më vinte për të qarë për ne të tjerët: të bukur e të plotë por të ulur si copa mishi. Mos duhet të humbnim diçka – nuhatjen, shikimin, dëgjimin – për t’i përdorur e vlerësuar të tëra?! Ul mundësinë një gradë, rrit dëshirën dhjetë. Por, ndoshta, humbjen thjesht mund t’a përfytyrojmë, pa e përjetuar dhe të veprojmë sikur ajo të ishte gjithmonë aty, siç është, në fakt.

 

 

 

 

 

by Kleitia Vaso