by Kleitia Vaso

Një nga momentet më të lumtura të vitit të kaluar qëlloi në periudhën më të zymtë të tij. Periudha nuk e meriton një mbiemër përshkrues më të errët se kaq pasi ky do të nënkuptonte me tepër thellësi seç duhet. Nuk ishte e zezë, ishte thjesht një gri pa shije. Edhe fjala qëlloi ndoshta nuk është ajo e duhura: ndjesia e përkohëshme e lumturisë ndodhi pikërisht si rrjedhojë e zymtësisë që e parapriu.

Momenti në fjalë nuk ishte i veçantë për sa i përket vendit, apo kohës; përkundrazi, e përjetova gjatë një udhëtimi në autobuz i cili, zakonisht, thejsht më nxit të vë në dyshim të gjithë vendimet që kam marrë për të përfunduar tek autobuzi në fjalë. Ishte fundjavë dhe po kthehesha nga puna, gjë që përsëri nuk është ogur pozitiv për vërshimin e një lumturie të papritur. Por, ja që ajo erdhi, në formën e një kënaqësie të plotë shqisore – me djellin që po më trulloste, duke dëgjuar muzikë dhe duke shkruar shënime për këtë ese, mund të them jo vetëm që ndjehesha plotësisht e lumtur, pavarësisht rrethanave, por edhe mirënjohëse që isha gjallë dhe isha unë. Nuk mund të pritet më shumë se kaq, mendoj; por, shpresa është që jeta gjithmonë rezervon ndonjë ndjesi surprizuese si për mirë ashtu edhe për keq. Rëndësi ka që diçka e panjohur pritet dhe kjo mjafton për të vazhduar.

Për mua lumturia kjo është dhe ka qenë deri tani, një lloj mbushjeje në prag të veljes kënaqësie shqisore. Prandaj sa herë shfaqet filmi A Single Man, i regjizorit/stilistit Tom Ford, i bazuar në romanin e Chrisopher Isherwood, e shoh atë. Historia nuk ka asnjë lidhje direkte me timen; filmi fillon me një burrë të mbajtur në mesmoshë, Xhorxh, të cilit sapo i ka vdekur i dashuri duke i eliminuar, me ikjen e tij të parakohshme, çdo shije për jetën. Në fillimin e filmit, Xhorxhi po planifikon vetëvrasjen. Asgjë kaq e trishtë nuk më ka ndodhur por, disa ndjenja janë universale dhe na lidhin pavarësisht ndryshimeve të jashtme me njëri-tjetrin. Pikërisht, në këtë ditë, ndërkohë që Xhorxh pret fundin e vendosur nga ai vetë, çdo gjë që ai takon, sheh, apo nuhat që nga era e një luleje, paraqitja harmonike e një sekretareje, deri tek ngjyra vjollcë e qiellit të Los Anxheles, e krijuar nga smogu, ai e përjeton me shqisa të uritura dhe më pas, të ngopura, ashtu siç duhet. Humbje, ekzaltim, ulje, ngritje…

Hapat që më sollën tek kjo gjendje e përjetuar fuqishëm në autobuz por, fatkeqësisht, e përkohshme, përbëjnë pjesën e uljes. Gabimi fatal në fillimin e kësaj periudhe të vështirë ishte leximi i oroskopit për atë kohë, i cili ishte katastrofik. Nuk besoj në parashikime dhe i harroj po aq shpejt sa i lexoj, por jam e sigurt që më influencojnë, duke krijuar një profeci të vetëkërkuar e vetëpërmbushëse. Mendova se nëse as shkrimtarët kreativë të oroskopeve nuk kanë arritur t’a zbukurojnë këtë periudhë, duhet të jetë e pashpresë. Dhe ajo që kërkova, erdhi, në formën e një ndëshkimi për mua, që do të thotë: shtimi i detyrave të vogla të përditshme dhe qokave, i cili automatikisht e gradualisht fillon eliminon kënaqësinë.

Liria ime e marrë padrejtësisht (ndoshta) prej të tjerëve, zakonisht më nxit të ushqej anën time më hedonistike – një anë e konsiderueshme – e cila kërkon me ngulm një furnizim të shpeshtë dhe gjithnjë në rritje. Në këtë rast, për çdo orë lirie të marrë, haja një ëmbëlsirë, blija një revistë, gjithçka që mund të kompensonte për “burgimin” e pamerituar, pa ndonjë shkak të caktuar. Dhe, gjatë një bisede me dikë të afërt, e emërova natyrshëm ligjin paksa fëmijnor që ka qeverisur jetën time dhe vazhdon t’a bëjë: ligji i kompensimit.

Duke qenë se shkencat ekzakte nuk janë një pasion i flaktë dhe rrjedhimisht një pikë e dobët, vendosja e emrit të një “ligji” që merret me masa e ekuilibra më kënaqi mjaftueshëm. Arrita të kuptoj se shtypja nga jashtë po krijonte më shumë hapësirë përbrenda si edhe zhvillimin e kapacitetit të një të burgosuri për të vlerësuar lirinë – çdo gjë e mirë e përjetuar me kapacitet të shumëfishuar, çdo kënaqësi e kapur me fuqinë e një qënieje të uritur prej ditësh.

Asnjë nga ato gjëra që shijova plotësisht në atë periudhë dy javore, nuk do të më kishte kënaqur në një moment më të zakonshëm; plotësimi i një dëshire thjesht do të kishte krijuar nevojën për më tepër e kështu me rradhë. Por, ato ditë, uria dhe mbingopja u vendosën në një ekuilibër të admirueshëm prej imponimeve të të tjerëve që krijuan dëshirën time të çmendur për të shpëtuar veten, duke e ekzagjeruar gjithnjë e më tepër “shpërblimin” e vetëcaktuar në proporcion me shtypjen. Por, përsëri, fuqia gradualisht po më pakësohej dhe arrita në pikën 0 ku nga lodhja nuk ndjeja më asgjë dhe mund të haja çdo gjë të servivur, të ngrohtë apo të ftohtë, në mënyrë robotike, të mpirë.

Këtu, e vetmja gjë që mund të na shpëtojë është marrëdhënia me të tjerët, siç ndodh edhe me Xhorxhin, në fakt. Përveç përkujdesjes konstante të figurave kyçe, pa të cilat do të isha e humbur, një pikë kthese për periudhën e mësipërme erdhi papritmas: në shprehjen time spontane të një dëshire pa arsye, që lidhet me luksin dhe jo domosdoshmërinë, dhe përmbushjen e saj të menjëhershme nga pala tjetër e cila, fatmirësisht, pati ndjeshmërinë e duhur të nuhaste nevojën time për një arratisje. Çfarë e ndryshoi rrjedhën e humbjes së fuqive ishte thjesht një dëshirë e plotësuar. Ajo vërtetoi se në mes të rutinës mpirëse, diçka e papritur mund të ndodhte, diçka e dhuruar nga dikush, që mund të më transportonte jashtë kohës dhe vendit. Dhe pikërisht, sepse ndodhi, ajo krijoi pritshmërinë se gjëra të mira mund të ndodhin në momente zvarritjeje, fenomen që ne zakonisht e quajmë shpresë. Në momentin tim më vulnerabël, privimi u balancua nga një epsiod më i shkurtër por më i fuqishëm. Ky kundërsulm krioji, më pas, edhe mundësinë për të përjetuar momentin në autobuz jo cekët dhe rëndë por lehtë dhe thellë, për të cituar një personazh shumë të dashur.

by Kleitia Vaso