by Kleitia Vaso

Ndonjëherë qëllon që titulli është gjëja e pare që të vjen në mendje dhe i gjithë shkrimi në vazhdim është një shtjellim ose shpjegim mbështetës, që justifikon ekzistencën e tij. Mendova për këtë frazë, për këtë titull – natyra e fragmentuar e dëshirës – jo në lidhje direkte me dashurinë, megjithëse ajo është në sfond të çdo veprimi, por për një gjumë të shkurtër pas dreke që e dëshiroja më shumë se çdo gjë tjetër në atë moment të caktuar. Në fakt, ky moment i caktuar vjen përpikmërisht çdo ditë rreth orës 3 pasdite, gjatë të cilit çdo gjë, përfshi kohën dhe veten, bëhet e mjegullt. Në këtë kohë, edhe nëse bota do të fillonte të shkatërrohej e thërrmohej rreth meje, nuk do të kisha dëshirën dhe fuqinë më të vogël për të lëvizur, për të shpëtuar veten dhe të tjerët. Por, pavarësisht kësaj dëshire të zjarrtë mbasditeje, asnjëherë nuk e shfrytëzoj rastin kur më jepet.

Një ditë, në një nga këto raste të rralla, po rrija e shtrirë në atë gjendje gjysëm reale dhe irreale midis gjumit dhe zgjimit, ndërkohë që rrezet e diellit më ngrohnin dhe inkurajonin barazisht të dyja këto gjendje kontradiktore. Duke u përpjekur të flija, po mendoja pikërisht për gjumin e pasdites dhe sa tërësisht e shijoja atë kur isha fëmijë, në dhomën më të rehatshme edhe me dritë në botë, atë të gjyshërve, në të cilën koha, qëllimet, afatet ende nuk ekzistonin. Nuk e di për çfarë mendoja sepse nuk më kujtohet gjë përveçse një mungesë totale e frikës prej të ardhmes – vetëm në momentin e perëndimit mund të ndjeja një peshë ende pa formë e pa emër. Mund të them që isha më shumë mace se njeri në atë periudhë të caktuar të ditës dhe të jetës.

Por, tani, mendova e shtrirë dhe gjysmë e zgjuar, kurrë nuk mund t’i përjetoj këto moment relaksi total me të njëjtin lëshim ose mungesë mendimi. Kurrë më – ose pothuajse – nuk mund të fle pasdite pa llogaritur kohën ose pa menduar për diçka më të vlefshme dhe aktive që duhet bërë, një person që nuk duhet neglizhuar, mijëra veprime e hapa që fshihen nga një mbyllje e përkohëshme sysh. Ky presion në dukje i jashtëm vjen nga brenda, kryesisht, nga fakti  i thjeshtë që jam bërë më e ndërgjegjshme për mbarimin eventual të kohës ose, më saktë, të vetes. Duke përjashtuar momente të cilat nëpërmjet fuqisë të emocionit ose përfshirjes eliminojnë botën jashtë, vendin dhe kohën, tashmë mund të vetëm gjysmë-dremis.

Megjithatë, dremitja është rasti më i pafajshëm i këtij shijimi të pjesshëm. Duke patur fatin e një trajtimi përgjithësisht bujar nga jeta dhe njerëzit deri më sot, shpeshherë ndjehem shumëfish e frustruar nga imponimi i kushteve të jashtme në përjetimin e plotë dhe të pakufizuar të aktiviteteve të zgjedhura me dëshirë. Këto kufizime janë veçanërisht të rënda e mbytëse kur ndodhesh në botën magjike, pa vend dhe pa kohë të krijuar nga vetja dhe një person tjetër. Shpesh, edhe kjo botë mund të ekzistojë veç në fragmente; limite kohore, vendore, meteorologjike, njerëz të tjerë – diçka do të ndërhyjë gjithmonë. Por, nëse nuk do të ndërhynin, a do të ishte dëshira për këtë botë po aq e flaktë?

Më kujtohet qartësisht përgjigja që i jep kësaj pyetjeje André Aciman në esenë e tij poetike, Në kërkim të blusë. Lindur në Aleksandri por i larguar prej saj që në fëmijëri, Aciman është vazhdimisht në kërkim të qytetit ose pjesëve të tij në qytetet e mëvonëshme – Paris, Romë, Nju Jork. Por, pavarësisht kërkimit të tij të vazhdueshëm për copëza Aleksandrie, esetë e tij, veçanërisht Në kërkim të blusë, tregojnë se ky kërkim jo domosdoshmërisht tregon dëshirën për tu rikthyer tek vendlindja e tij; përkundrazi, është e qartë se ai nuk do dhe nuk do të mund ta përballonte kthimin edhe po ti ofrohej.

Imazhi që më vjen më i plotë e i gjallë nga kjo ese – ndoshta nga koleksioni i plotë i eseve – është udhëtimi i Acimanit të ri nga Roma në Paris. Nga dritarja e trenit ai sheh dhe kërkon vazhdimisht pamjen e detit të shfaqur në fragmente, të penguar nga pemë e pengesa të tjera vizuale. Megjithatë, fragmentet, nga natyra e tyre sugjestive më tepër se përmbushëse, aktivizojnë gjithë shqisat e tij dhe, rrjedhimisht, i risjellin kujtime të detit të fëmijërisë të tij, Aleksandrisë. Copat torturuese blu krijojnë një dëshirë aq të madhe për ta parë detin në tërësi, sa ai, megjithëse në tren, mund ta nuhasi dhe pothuajse preki atë. Vazhdimisht, ai kërkon detin e premtuar prej këtyre fragmenteve.

Por, kur më në fund e gjen atë, në një dhomë pushimesh perfekte, të ndarë me dike që do, me një pamje të të gjithë detit, Aciman ndjehet i bllokuar, i mbingarkuar dhe nuk mund ta shijojë sa mundet atë që kishte kërkuar me aq ngulm. Imazhin e lumturisë të plotë për të. “Çfarë mund të bësh me gjithë këtë blu kur e ke pare, kur e di që ekziston diku?” pyet Aciman duke sugjeruar që ai dhe, rrjedhimisht, ne, jemi të papërgatitur dhe pjesërisht të paaftë për të përjetuar gjëra që janë të plota dhe më të fuqishme se ne. Ekzistenca e gjërave, njerëzve, eksperiencave më të plota seç jemi mësuar, më tepër se na frymëzojnë, plotësojnë ose mrekullojnë, na frikësojnë me mundësitë që ato përfaqësojnë. Kemi nevojë për pjesë, fragmente të cilat na lejojnë si të ëndërrojmë, ashtu dhe të pendohemi e të ndjejmë nostalgji. Si në tregimin e Gabriel Garcia Marquez, Burri i mbytur më i bukur në botë, në të cilin fshatarët që gjejnë burrin mbresëlënës e konsiderojnë atë aq viril dhe të pashëm – edhe të vdekur – sa “fantazia e tyre nuk ka vend mjaftueshëm për të,” edhe ne kërkojmë mungesë të diçkaje, kufizim, limite. Të gjitha këto i japin trupave, mendjeve, shpirtrave tanë të kufizuar hapësirë për të dëshiruar deri në dhimbje atë të cilën nuk e përballojmë dot.

by Kleitia Vaso